Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Gl 1562/23
Decyzje o pozwoleniu konserwatorskim na podział zabytków, choć są wydawane w ramach uznania administracyjnego, nie powinny wynikać z całkowitej dowolności organu. Muszą one być poparte wnikliwą analizą wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym charakteru i celu podziału, aby zagwarantować, że nie naruszają one istoty ochrony zabytkowej.
Odmowa wydania pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków przez organ konserwatorski jest zgodna z prawem, gdy podział taki zagraża historycznej integralności i niepodzielności zabytku.
Decyzja konserwatorska wymaga precyzyjnego uwzględnienia wszelkich zmian projektowych w kontekście historycznych wartości zabytku. Organ odwoławczy musi zapewnić czynny udział stron w postępowaniu, w szczególności umożliwić im zapoznanie się z materiałami dowodowymi oraz wypowiedzenie się co do nich, według art. 10 § 1 K.p.a.
Prezydent Miasta jest zobowiązany do włączenia karty adresowej obiektu do gminnej ewidencji zabytków na podstawie wcześniejszej decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków, bez prawa do merytorycznej oceny lub kwestionowania tej decyzji.
Włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi być poparte przez odpowiednie dowody na wyjątkowe wartości historyczne, artystyczne lub naukowe obiektu, a sama karta ewidencyjna bez właściwej weryfikacji i uzasadnienia nie stanowi dostatecznej podstawy prawnej dla objęcia obiektu ochroną konserwatorską.
Stosowanie procedury umożliwiającej ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia prawa własności, jest niezgodne z konstytucyjnymi standardami ochrony prawa własności.
Podczas odmowy wydania pozwolenia na prace przy zabytku, organ konserwatorski jest zobowiązany do wyczerpującego przekazania informacji o przesłankach, które stanowią o niezgodności projektu z wymogami konserwatorskimi, co wynika z normy art. 79a § 1 k.p.a. i mającego istotne znaczenie dla oddalenia lub uchylenia decyzji o odmowie.
W sytuacji, gdy bez uzyskania wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru czynności objęte art. 36 ust. 1 pkt 10 i pkt 11 u.o.z., organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do stanu poprzedniego bądź doprowadzenie go do jak najlepszego stanu, co stanowi realizację funkcji restytucyjnej przepisów ustawy o ochronie zabytków
Na podstawie art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, odstępstwo od warunków zezwolenia na usunięcie drzew i dokonanie nasadzeń zastępczych w sposób inny niż przewiduje zezwolenie, bez wcześniejszego uzyskania zmiany decyzji w tym zakresie, nie może być samodzielnie oceniane przez stronę jako spełnienie obowiązków nałożonych zezwoleniem.