Wyrok NSA z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. II OSK 1274/21
W przypadku naruszenia przepisów o ochronie zabytków poprzez wykonanie robót budowlanych bez zgody konserwatorskiej, organ administracyjny zobowiązany jest przeprowadzić wszechstronną analizę przesłanek wymienionych w art. 189d-189f k.p.a., aby ustalić zasadność i proporcjonalność nałożonej kary pieniężnej, oraz uwzględnić możliwość odstąpienia od jej wymierzenia w świetle okoliczności naruszenia prawa
Czynność ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest samodzielną ingerencją w prawo własności, lecz ma charakter formalny będący wynikiem decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków o włączeniu obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Utrata oryginalnej substancji budowlanej nie przesądza automatycznie o braku wartości zabytkowych obiektu; dla kwalifikacji jako zabytek decydujące znaczenie mają zachowane walory historyczne, artystyczne i naukowe, które uzasadniają objęcie obiektu ochroną konserwatorską, nawet jeżeli obiekt uległ częściowym przekształceniom.
Wpisanie nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków na podstawie wcześniejszego wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wymaga ponownego zawiadamiania właściciela i nie narusza jego praw, jeśli odbywa się zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania zarządzenia.
Włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym, nie stanowiącą rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej.
Postanowienie organu konserwatorskiego w przedmiocie odmowy uzgodnienia zamierzenia budowlanego dotyczącego obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków powinno opierać się na specjalistycznej wiedzy ogólnych zasad ochrony zabytków, konieczności ich trwałego zachowania oraz możliwości podjęcia działań konserwatorsko-restauratorskich, niezależnie od stanu technicznego obiektu.
1. Warunkiem koniecznym wpisu otoczenia zabytku do rejestru jest kumulatywnie wykazanie obu przesłanek tj. ochrony wartości widokowych zabytku oraz ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. 2. Spełnienie wyłącznie wartości widokowych jest niewystarczające dla wpisania otoczenia do rejestru zabytków.
Wyroki i decyzje dotyczące ochrony zabytków wymagają szczegółowego ustalenia faktów i oceny dowodów, aby zapewnić rzetelne i zgodne z prawem postępowanie, które uwzględnia zarówno ochronę dziedzictwa kulturowego, jak i prawa i obowiązki inwestorów. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w procesie dowodowym, konieczne jest wznowienie postępowania, które umożliwi dokładne wyjaśnienie istotnych dla
W sytuacji, gdy organ konserwatorski wydał decyzję o wstrzymaniu robót budowlanych przy zabytku, kolejna decyzja wydana w trybie art. 44 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w terminie dwumiesięcznym od doręczenia pierwszej decyzji, nie powoduje wygaśnięcia pierwotnej decyzji o wstrzymaniu robót budowlanych, lecz jedynie modyfikuje jej skutki prawne.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. następuje w przypadku rażącego naruszenia prawa, które jest oczywiste i prowadzi do niemożliwych do zaakceptowania, doniosłych skutków społeczno-gospodarczych. Nie każde naruszenie procedury przy wydaniu decyzji ostatecznej musi jednak prowadzić do jej nieważności, zwłaszcza gdy nie podważa się meritum przyznanych
Modyfikacja pierwotnej decyzji konserwatorskiej przez organ pierwszej instancji, polegająca na rozszerzeniu zakresu przyznanych wcześniej uprawnień, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle art. 155 k.p.a., jeżeli nie zmienia to istoty sprawy w wymiarze materialnym i jest zgodna z interesem społecznym oraz słusznym interesem strony.
W świetle art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, interwencje w substancję zabytkową muszą być poprzedzone dogłębną analizą konserwatorską i uzgodnione z właściwymi organami ochrony zabytków, co podkreśla rolę specjalistycznych opinii w procesie decyzyjnym dotyczącym zabytków.