Orzeczenie
Wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. II SA/Wa 1573/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska Sędzia WSA - Anna Mierzejewska Protokolant - sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi [...] Szkoły [...] w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia Wydziałowi [...] uprawnień do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]" do dnia [...] września 2012 r. - oddala skargę -
Uzasadnienie
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 11 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.):
1) zawiesił Wydziałowi [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]" do dnia [...] września 2012 r.,
2) ustalił, iż studenci będący w dniu zawieszenia uprawnień studentami studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]", prowadzonym na Wydziale Szkoły [...] w W. kontynuują kształcenie w tej uczelni,
3) zobowiązał Wydział [...] Szkoły [...] w W., nie później niż do dnia [..]. września 2012 r., do:
a) uzupełnienia braków w minimum kadrowym,
b) usunięcia uchybień formalnych w organizacji prowadzonego kształcenia,
4) ustalił, iż egzaminy dyplomowe studentów kierunku "[...]" będą przeprowadzane na dotychczasowych zasadach,
5) ustalił, że w okresie zawieszenia uprawnień na kierunku "[...]" zostaje wstrzymana rekrutacja studentów na ten kierunek,
6) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w pkt 1 i 5.
W uzasadnieniu podał, że Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej, na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 oraz art. 52 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, w uchwale z dnia [...] października 2009 r. nr [...] sformułowało negatywną ocenę jakości kształcenia na kierunku "[...]", prowadzonym na Wydziale [...] Szkoły [...] w W. na poziomie studiów pierwszego stopnia i ocenę tę uzasadniają zastrzeżenia dotyczące minimum kadrowego, które nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. nr 144, poz. 1048 ze zm.). Uczelnia bowiem zgłosiła do minimum kadrowego 6 profesorów i 5 doktorów. Na podstawie przedstawionej w czasie wizytacji dokumentacji stwierdzono, iż dorobek naukowy w zakresie kierunku "[...]" posiadają: [...], natomiast dorobek naukowy z nim związany: [...]. Z kolei w odpowiedzi na raport z wizytacji Rektor podtrzymał pogląd, że [...] posiadają dorobek naukowy z zakresu kierunku [...] i przedstawił ten dorobek. Natomiast Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej na podstawie dokumentacji przedstawionej zarówno w czasie wizytacji, jak i w odpowiedzi na raport z wizytacji, stwierdziło, że [...] posiada dorobek naukowy w zakresie [...], stąd też posiada dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]". Z kolei [...] posiada dorobek naukowy w zakresie [...], będąc jednocześnie specjalistą z [...] i w tej sytuacji posiada dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]". Kolejny z nauczycieli akademickich [...] posiada dorobek naukowy w zakresie [...], będąc jednocześnie specjalistą z [...] i jest to dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]", zaś [...] posiada dorobek naukowy w zakresie [...], będąc jednocześnie specjalistą z zakresu [...] i w tej sytuacji posiada dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]". Natomiast [...] posiada dorobek naukowy w zakresie [...], będąc jednocześnie specjalistką z [...] i jest to dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]". Wobec powyższego w minimum kadrowym brakuje dwóch doktorów posiadających dorobek naukowy w zakresie kierunku "[...]". Ponadto stwierdzono liczne uchybienia formalne w organizacji prowadzonego przez uczelnię kształcenia. Mianowicie Senat nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 169 ust. 2 ustawy i podjął uchwałę w sprawie zasad rekrutacji na pierwszy rok studiów w roku akademickim [...] w dniu [...] stycznia 2008 r. (Uchwała Senatu Nr [...]), gdy tymczasem powinien ją podjąć nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Powyższa uchwała nie zawiera wielu wymaganych elementów, w tym informacji o terminach składania dokumentów, zadaniach Komisji Rekrutacyjnej, nie przewidywała trybu postępowania odwoławczego i w uchwale nie określono ponadto, z jakim dniem wchodzi w życie oraz nie przywołano podstawy prawnej. Niezależnie od powyższego w opinii Komisji nie jest możliwe stwierdzenie, czy Rektor, zgodnie z przepisami art. 72 ust. 2 ustawy, jest zatrudniony w Uczelni jako na podstawowym miejscu pracy, bowiem umowa o pracę nie zawiera takiej informacji i brak jest również ewentualnego aneksu. Ponadto nie wywiązuje się on z obowiązku wynikającego z przepisów art. 35 ust. 3 pkt 5 oraz art. 161 ust. 3 ustawy nie przekazując Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchwał Senatu w sprawie zasad i trybu przyjmowania na studia wraz z uchwałą uczelnianego organu uchwałodawczego samorządu studenckiego oraz regulaminu studiów do zatwierdzenia. Nie do stwierdzenie jest ponadto, czy Dziekan, zgodnie z przepisami art. 76 ust. 2 ustawy, jest zatrudniony w uczelni, na podstawowym miejscu pracy, bowiem umowa o pracę nie zawiera takiej informacji i brak jest również ewentualnego aneksu oraz nie wywiązuje się on z obowiązku wynikającego z przepisów art. 190 oraz art. 171 ust. 3 ustawy, tj. nie podejmuje decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów oraz w sprawie przyjęcia na studia w trybie przeniesienia. W odpowiedzi na raport z wizytacji Rektor poinformował, iż uchwała w sprawie zasad i trybu przyjmowania na studia na rok akademicki oraz uchwała uczelnianego organu uchwałodawczego samorządu studenckiego zostanie przekazana Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego po zatwierdzeniu jej przez Senat w dniu [...] września 2009 r. Poinformował również o przekazaniu Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego regulaminu studiów oraz zatrudnieniu z dniem [...] września 2009 r. osoby pełniącej funkcje dziekana w Uczelni, jako na podstawowym miejscu pracy. Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej zwróciło uwagę, iż regulamin studiów nie wpłynął do tej pory do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Mimo, iż zgodnie z przepisami art. 72 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, rektorem uczelni niepublicznej może być osoba posiadająca co najmniej stopień naukowy doktora, zatrudniona w uczelni jako podstawowym miejscu pracy, Rektor nie zgodził się, że istnieje obowiązek zatrudnienia osoby pełniącej funkcję Rektora w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy, powołując się na opinię prawną przygotowaną przez [...] oraz na fakt, iż [...] Szkoła [...] w W. jest uczelnią zawodową i w świetle obowiązujących przepisów Rektor nie musi być zatrudniony w takiej uczelni, jako na podstawowym miejscu pracy. Nie zgodził się również z koniecznością podjęcia przez Senat uchwały w sprawie zasad rekrutacji nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, stosując w tym zakresie interpretację zawężającą do roku kalendarzowego. Ponadto Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej zwróciło uwagę, iż przedstawiona przez Uczelnię interpretacja przepisów nie jest dla niego wiążąca, bowiem do wiążących interpretacji przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, uprawniony jest urząd ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, zaś co do kwestii niewypełnienia przez Dziekana obowiązków wynikających z art. 190 oraz art. 171 ust. 3 ustawy, Rektor się nie odniósł. Natomiast Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej uznało wyjaśnienia i działania podjęte przez władze Uczelni odnośnie zarzutów dotyczących: tematów prac dyplomowych, które nie były wykonywane i aktualizowane w terminie oraz braku oceny końcowej w protokole egzaminu dyplomowego, dokumentacji osobowej nauczycieli akademickich i dokumentacji toku studiów. W tej sytuacji Rektor Uczelni wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy oceny jakości kształcenia na kierunku "[...]" na poziomie studiów pierwszego stopnia, składając równocześnie - pismem z dnia [...] listopada 2009 r. - skargę na działalność Państwowej Komisji Akredytacyjnej do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z kolei Państwowa Komisja Akredytacyjna nie znalazła argumentów, które uzasadniałyby zmianę negatywnej oceny wyrażonej w uchwale nr [...] z dnia [...] października 2009 r. i uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymała negatywną ocenę jakości kształcenia na wyżej wymienionym kierunku studiów. Podkreślono, że zapoznano się bardzo dokładnie z dokumentacją przedstawioną w raporcie samooceny, raporcie z wizytacji oraz w odpowiedzi na raport z wizytacji i na jej podstawie podtrzymano zarzuty co do dorobku naukowego wyżej wymienionej już kadry akademickiej stwierdzając, że [...] posiadają dorobek naukowy z dziedziny związanej z kierunkiem "[...]". Podkreślono, że przyjęte przez nią kryteria oceny dorobku naukowego nauczycieli akademickich są czytelne, a podstawę oceny stanowią dokumenty o uzyskaniu stopni naukowych lub tytułu naukowego, dorobek publikacyjny oraz promotorstwo prac w przewodach doktorskich z zakresu [...]. Jakość dorobku publikacyjnego jest oceniana według rangi czasopism, w których jest on publikowany i powinny to być czasopisma o obiegu ogólnoświatowym, cytowane w bazach [...]. Ponadto nauczyciele akademiccy tworzący minimum kadrowe kierunku, powinni reprezentować komplementarne specjalizacje naukowe, obejmujące pełne "spektrum" [...] i zapewniające harmonijne kształcenie studentów. Zwrócono również uwagę na zmianę przepisów określających wymagania dotyczące minimum kadrowego wraz z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. nr 144, poz. 1048 ze zm.), która spowodowała odmienne podejście do minimum kadrowego przedstawionego w 2004 r. oraz tego, które wskazane zostało w raporcie samooceny. W kwestii zarzutu dotyczącego licznych uchybień formalnych w organizacji prowadzonego przez Uczelnię kształcenia Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej stwierdziło, iż zgodnie z interpretacją przepisów dokonaną przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przepis art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. ustala normę, której wyznacznikami, gdy chodzi o ustalenie terminu ogłoszenia zasad rekrutacji, są odrębne znaczeniowo pojęcia roku (kalendarzowego) i roku akademickiego. Nie może budzić wątpliwości, iż celem omawianego przepisu jest umożliwienie kandydatom na studia podejmowania racjonalnych decyzji odnośnie wyboru przedmiotów zdawanych w ramach egzaminu maturalnego, gdyż tylko one, co do zasady stanowią podstawę przyjęcia na studia. To zasady rekrutacji określają, jakie przedmioty maturalne będą brane pod uwagę przy kwalifikacji kandydatów na konkretne kierunki. Biorąc pod uwagę brzmienie § 63 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. nr 130, poz. 906 ze zm.), wstępną deklarację dotyczącą egzaminu maturalnego uczeń lub absolwent składa nie później niż do dnia 30 września, a ostateczną deklarację nie później niż do dnia 7 lutego roku szkolnego, w którym zamierza przystąpić do egzaminu maturalnego i nie sposób, w opinii komisji, przyjąć, że zasady rekrutacji mogłyby być ogłaszane w terminie do 31 maja tego samego roku, w którym rozpoczyna się rok akademicki. Ponadto Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej zwróciło uwagę, iż zgodnie z interpretacją przepisów dokonaną przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wykładnia funkcjonalna i celowościowa nie pozostawia wątpliwości, że w art. 72 ust. 2 wyżej wspomnianej ustawy, ustawodawca uzależnił możliwość objęcia funkcji rektora od zatrudnienia - jako na podstawowym miejscu pracy w uczelni, która powierzyła mu mandat. Potwierdza to brzmienie art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy warunkujący korzystanie z biernego prawa wyborczego od zatrudnienia w uczelni, jako podstawowym miejscu pracy oraz art. 72 ust. 3 wskazujący tryb postępowania w razie wyboru na stanowisko rektora osoby niezatrudnionej w uczelni, w której obejmuje mandat. Natomiast podnoszone przez skarżącą uczelnie wątpliwości w zakresie konstytucyjności art. 72 ust. 2 w kontekście art. 72 ust. 1 zd. 2, mogą zostać wyłącznie rozstrzygnięte przez Trybunał Konstytucyjny. W pozostałych kwestiach Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej uznało wyjaśnienia Rektora informujące, że na skutek raportu oceniającego przesłał regulamin studiów do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego celem zatwierdzenia wraz z uchwałą w sprawie warunków i trybu rekrutacji na rok akademicki [...]. Przedstawił informację, że od dnia [...] września 2009 r., [...] została zatrudniona w uczelni jako podstawowym miejscu pracy i jednocześnie powołana do pełnienia funkcji Dziekana Wydziału [...]. Zawiadomił również, iż uczelnia wprowadziła niezbędne zalecenia dotyczące formy i treści decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studenckich. Ponadto w dniu [...] stycznia 2010 r. do Ministerstwa wpłynęło pismo rektora Uczelni, w którym ponownie ustosunkował się on do poszczególnych zarzutów, uwag i zastrzeżeń Państwowej Komisji Akredytacyjnej dotyczących minimum kadrowego, jak również do kwestii interpretacji przepisów dokonywanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Reasumując, zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w przypadku negatywnej oceny kształcenia dokonanej przez Państwową Komisję Akredytacyjną, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego uwzględniając w szczególności rodzaj i zakres stwierdzonych naruszeń, w drodze decyzji, cofa albo zawiesza uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia i Minister nie jest uprawniony do badania podstaw oceny ustalonej przez Komisję. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 października 2003 r. sygn. akt I SA 989/03, stwierdzając, iż negatywna ocena kształcenia prowadzi do wszczęcia przez Ministra postępowania, którego przedmiotem nie jest ta ocena, lecz uprawnienia uczelni. Ocena kształcenia należy wyłącznie do Państwowej Komisji Akredytacyjnej - działającej w odrębnym trybie, w którym uczelni przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przepis nie pozostawia wątpliwości, iż ocena Komisji wiąże Ministra. Minister nie może odstąpić od oceny Komisji ani dokonać własnej oceny kształcenia i jest obowiązany cofnąć albo zawiesić uprawnienie. Wdrożenie programu naprawczego przez uczelnię, po dokonaniu przez Komisję oceny i sformułowaniu jej jako negatywnej, nie uchyla negatywnej oceny kształcenia. Minister, jak wynika z wyżej cytowanego wyroku, ocenia wyłącznie uprawnienia uczelni do dalszego kształcenia na ocenionym negatywnie kierunku i takiej oceny dokonał. Zatem po zapoznaniu się z uzasadnieniem negatywnej oceny Państwowej Komisji Akredytacyjnej, rozważył zasadność zawieszenia lub cofnięcia uczelni uprawnień do prowadzenia kształcenia na omawianym kierunku studiów i poziomie kształcenia, a ponadto dokonał wnikliwej analizy zastrzeżeń i uwag zawartych w opinii PKA uznając ich wagę i znaczenie, zaś podzielając te uwagi zgodził się z argumentami uzasadniającymi negatywną ocenę jakości kształcenia. Z drugiej strony rozważył także pozytywne podejście Uczelni do przedstawionych uwag oraz złożenie przez nią wyjaśnień i podejście takie daje podstawę umiarkowanych, dobrych rokowań, co do przyszłości prowadzenia kształcenia odpowiedniej jakości, wymaganej przepisami prawa. Ponadto rozważono społeczne uwarunkowania dotyczące zapotrzebowania młodzieży w zakresie kształcenia na kierunku "[...]", jak również potencjalne korzyści wynikające z zasilenia rynku pracy absolwentami tego kierunku i biorąc pod uwagę powyższe, zawiesił Wydziałowi [...] Szkoły w W. uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]", dokonując tym samym wyboru łagodniejszej sankcji. Z kolei przywrócenie zawieszonych uprawnień do prowadzenia studiów na kierunku "[...]" w Uczelni nastąpi, zgodnie z art. 11 ust. 8 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, na zasadach i w trybie obowiązujących przy przyznawaniu uprawnień. Na koniec stwierdzono, że nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż jest to niezbędne ze względu na interes społeczny przejawiający się w zabezpieczeniu interesów osób ubiegających się o przyjęcie na powyższy kierunek studiów.
-
keyboard_arrow_right
-
keyboard_arrow_right
-
keyboard_arrow_right
-
keyboard_arrow_right
-
keyboard_arrow_right