Orzeczenie
Postanowienie SN z dnia 26 października 2006 r. sygn. I KZP 24/06
Zakaz wyrażony w art. 50 k.p.k. ma wyłącznie procesowy charakter i nie pozbawia uprawnień pokrzywdzonego osoby, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, gdyż takie uprawnienie wynika z prawa materialnego.
Przewodniczący: Prezes SN L Paprzycki.
Sędziowie SN: J. Skwierawski, J. Sobczak (sprawozdawca).
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog.
Sąd Najwyższy w sprawie Marcina R. i innych, po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny w L. postanowieniem z dnia 25 maja 2006 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:
„Czy «strona zastępcza» - następca prawny osoby pokrzywdzonej będącej jednocześnie sprawcą przestępstwa, która z powodu śmierci nie stała się stroną w postępowaniu, nie była podejrzana ani oskarżona, może działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego?"
postanowił odmówić podjęcia uchwały.
UZASADNIENIE
Przedstawione przez Sąd Apelacyjny w L. zagadnienie prawne wyłoniło się w następującej sytuacji procesowej.
Prokurator Rejonowy w O. oskarżył Marcina R. i innych o to, że w dniu 25 lipca 2004 r. działając wspólnie i w porozumieniu wzięli udział w bójce, w której zadawali ciosy rękami i nogami innym uczestnikom bójki, narażając te osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 k.k. lub art. 157 § 1 k.k., skutkiem czego biorący udział w tej bójce Marek P. doznał obrażeń ciała, w wyniku których zmarł, tj. o czyn z art. 158 § 3 k.k., przy czym w stosunku do Pawła O., z racji jego uprzedniej karalności i odbycia kary za umyślne przestępstwo podobne, w związku z art. 64 § 1 k.k. W akcie oskarżenia prokurator wskazał pokrzywdzoną Halinę P. - jako „reprezentującą" zmarłego Marka P. Na rozprawie przed Sądem Okręgowym w L., jako sądem pierwszej instancji, pełnomocnik Haliny P. wniósł o dopuszczenie pokrzywdzonej do występowania w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Sąd, rozpatrując ten wniosek, dopuścił pokrzywdzoną do udziału w sprawie w tym charakterze. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2006 r. Sąd Okręgowy w L. uznał oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanych im czynów, ustalając jedynie, że skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego Marka P. nie przewidywali, choć mogli go przewidzieć, i wymierzył im kary pozbawienia wolności. Od wyroku Sądu Okręgowego apelację wnieśli obrońcy oskarżonych oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej Haliny P. Na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w L. w dniu 25 maja 2006 r. Prokurator wniósł „o rozważenie dopuszczalności rozpoznania apelacji oskarżycielki posiłkowej i ewentualne przedstawienie Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 441 § 1 k.p.k. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, sprowadzającego się do kwestii: czy strona zastępcza, o jakiej mowa w art. 52 § 1 k.p.k. może wykonywać prawa zmarłego pokrzywdzonego w sytuacji, w której, gdyby ten żył - występowałby w roli oskarżonego".