Wersja obowiązująca od 2019-12-09 do 2023-01-01 (Dz.U.2019.2373 tekst jednolity)
[Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem] 1. Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem obejmuje następujące zagadnienia:
1) specyfikę i środowisko pracy maszynisty, w tym jego rolę i odpowiedzialność w ruchu kolejowym, wymagania zawodowe i predyspozycje niezbędne do wykonywania pracy na tym stanowisku;
2) technologię transportu kolejowego, w tym przepisy bezpieczeństwa i eksploatacji;
3) infrastrukturę kolejową;
4) radiołączność pociągową;
5) pociągi, ich składy oraz wymogi techniczne dotyczące lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego;
6) zagrożenia występujące w ruchu kolejowym;
7) podstawowe zasady fizyki.
1a. Szkolenie kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty obejmuje wiedzę ogólną z zakresu zagadnień, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem zasad, które można zastosować niezależnie od określonego rodzaju i typu taboru kolejowego lub infrastruktury kolejowej.
2. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
3. W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty powinien:
1) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1:
a) znać podstawowe akty prawne i instrukcje dotyczące bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności określające:
– zasady przyznawania uprawnień maszynistom,
– warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych i przewozów wojskowych,
– zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy,
b) rozumieć szczególne wymagania stawiane maszynistom, w tym wymagania zawodowe i osobowościowe niezbędne do wykonywania obowiązków maszynisty, polegające w szczególności na:
– jeździe przeważnie w pojedynczej obsadzie,
– zmiennym rytmie dobowym pracy,
– konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia,
– umiejętności posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania,
c) rozumieć, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty za kluczowe kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znać czynniki wpływające negatywnie na jego pracę, takie jak przyjmowanie określonych leków, alkoholu, narkotyków i innych substancji psychoaktywnych, choroby, stres, zmęczenie,
d) umieć wskazać dokumenty związane z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności akty prawne, instrukcje i służbowe rozkłady jazdy,
e) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego,
f) rozumieć znaczenie dokładności wykonywania zadań i metod pracy,
g) rozumieć zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności w zakresie zachowania na obszarze kolejowym, postępowania przy wsiadaniu do i wysiadaniu z pojazdu trakcyjnego, ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej,
h) znać sposoby radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych,
i) umieć stosować zasady ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizujące negatywny wpływ na środowisko;
2) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2:
a) znać postanowienia aktów prawnych, procedur i instrukcji z zakresu eksploatacji kolei,
b) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z eksploatacją kolei;
3) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, znać:
a) budowę toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych,
b) budowle kolejowe,
c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizację kolejową,
d) stosowane systemy zabezpieczenia ruchu i łączności,
e) urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, w szczególności urządzenia detekcji stanów awaryjnych taboru kolejowego i wykrywacze dymu w tunelach,
f) budowę sieci trakcyjnej;
4) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4:
a) znać zasady działania i znaczenie radiołączności pociągowej,
b) umieć wskazać pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej,
c) umieć identyfikować sytuacje, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej,
d) znać metody nawiązywania łączności;
5) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5:
a) znać rodzaje trakcji,
b) umieć opisać elementy, systemy, układy i podzespoły pojazdu kolejowego,
c) znać sposoby oznakowania pojazdów kolejowych,
d) znać dokumenty, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym,
e) rozumieć zasadę działania poszczególnych rodzajów hamulców i znać sposoby obliczania masy hamującej,
f) umieć określić prędkość pociągu,
g) umieć wskazać maksymalne obciążenie i siły działające na sprzęg,
h) znać działanie i funkcje systemów sterowania pociągiem;
6) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 6:
a) rozumieć zasady bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
b) znać zagrożenia związane z ruchem kolejowym oraz różne środki stosowane do ich ograniczania,
c) umieć rozpoznawać zdarzenia mające znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znać sposoby reakcji w przypadku ich wystąpienia,
d) znać procedury mające zastosowanie do zdarzeń z udziałem ludzi, w szczególności dotyczące ewakuacji;
7) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 7:
a) umieć określić rozkład sił działających na koła pojazdu kolejowego,
b) umieć określić czynniki wpływające na przyspieszenie i skuteczność hamowania,
c) rozumieć podstawowe pojęcia i zasady z zakresu elektrotechniki, a także znać metody pracy i warunki zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych.
Wersja obowiązująca od 2019-12-09 do 2023-01-01 (Dz.U.2019.2373 tekst jednolity)
[Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem] 1. Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem obejmuje następujące zagadnienia:
1) specyfikę i środowisko pracy maszynisty, w tym jego rolę i odpowiedzialność w ruchu kolejowym, wymagania zawodowe i predyspozycje niezbędne do wykonywania pracy na tym stanowisku;
2) technologię transportu kolejowego, w tym przepisy bezpieczeństwa i eksploatacji;
3) infrastrukturę kolejową;
4) radiołączność pociągową;
5) pociągi, ich składy oraz wymogi techniczne dotyczące lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego;
6) zagrożenia występujące w ruchu kolejowym;
7) podstawowe zasady fizyki.
1a. Szkolenie kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty obejmuje wiedzę ogólną z zakresu zagadnień, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem zasad, które można zastosować niezależnie od określonego rodzaju i typu taboru kolejowego lub infrastruktury kolejowej.
2. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
3. W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty powinien:
1) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1:
a) znać podstawowe akty prawne i instrukcje dotyczące bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności określające:
– zasady przyznawania uprawnień maszynistom,
– warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych i przewozów wojskowych,
– zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy,
b) rozumieć szczególne wymagania stawiane maszynistom, w tym wymagania zawodowe i osobowościowe niezbędne do wykonywania obowiązków maszynisty, polegające w szczególności na:
– jeździe przeważnie w pojedynczej obsadzie,
– zmiennym rytmie dobowym pracy,
– konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia,
– umiejętności posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania,
c) rozumieć, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty za kluczowe kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znać czynniki wpływające negatywnie na jego pracę, takie jak przyjmowanie określonych leków, alkoholu, narkotyków i innych substancji psychoaktywnych, choroby, stres, zmęczenie,
d) umieć wskazać dokumenty związane z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności akty prawne, instrukcje i służbowe rozkłady jazdy,
e) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego,
f) rozumieć znaczenie dokładności wykonywania zadań i metod pracy,
g) rozumieć zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności w zakresie zachowania na obszarze kolejowym, postępowania przy wsiadaniu do i wysiadaniu z pojazdu trakcyjnego, ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej,
h) znać sposoby radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych,
i) umieć stosować zasady ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizujące negatywny wpływ na środowisko;
2) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2:
a) znać postanowienia aktów prawnych, procedur i instrukcji z zakresu eksploatacji kolei,
b) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z eksploatacją kolei;
3) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, znać:
a) budowę toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych,
b) budowle kolejowe,
c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizację kolejową,
d) stosowane systemy zabezpieczenia ruchu i łączności,
e) urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, w szczególności urządzenia detekcji stanów awaryjnych taboru kolejowego i wykrywacze dymu w tunelach,
f) budowę sieci trakcyjnej;
4) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4:
a) znać zasady działania i znaczenie radiołączności pociągowej,
b) umieć wskazać pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej,
c) umieć identyfikować sytuacje, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej,
d) znać metody nawiązywania łączności;
5) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5:
a) znać rodzaje trakcji,
b) umieć opisać elementy, systemy, układy i podzespoły pojazdu kolejowego,
c) znać sposoby oznakowania pojazdów kolejowych,
d) znać dokumenty, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym,
e) rozumieć zasadę działania poszczególnych rodzajów hamulców i znać sposoby obliczania masy hamującej,
f) umieć określić prędkość pociągu,
g) umieć wskazać maksymalne obciążenie i siły działające na sprzęg,
h) znać działanie i funkcje systemów sterowania pociągiem;
6) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 6:
a) rozumieć zasady bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
b) znać zagrożenia związane z ruchem kolejowym oraz różne środki stosowane do ich ograniczania,
c) umieć rozpoznawać zdarzenia mające znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znać sposoby reakcji w przypadku ich wystąpienia,
d) znać procedury mające zastosowanie do zdarzeń z udziałem ludzi, w szczególności dotyczące ewakuacji;
7) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 7:
a) umieć określić rozkład sił działających na koła pojazdu kolejowego,
b) umieć określić czynniki wpływające na przyspieszenie i skuteczność hamowania,
c) rozumieć podstawowe pojęcia i zasady z zakresu elektrotechniki, a także znać metody pracy i warunki zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych.
Wersja archiwalna obowiązująca od 2016-01-01 do 2019-12-08
[Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem ] 1. [1] Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem obejmuje następujące zagadnienia:
1) specyfikę i środowisko pracy maszynisty, w tym jego rolę i odpowiedzialność w ruchu kolejowym, wymagania zawodowe i predyspozycje niezbędne do wykonywania pracy na tym stanowisku;
2) technologię transportu kolejowego, w tym przepisy bezpieczeństwa i eksploatacji;
3) infrastrukturę kolejową;
4) radiołączność pociągową;
5) pociągi, ich składy oraz wymogi techniczne dotyczące lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego;
6) zagrożenia występujące w ruchu kolejowym;
7) podstawowe zasady fizyki.
1a. [2] Szkolenie kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty obejmuje wiedzę ogólną z zakresu zagadnień, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem zasad, które można zastosować niezależnie od określonego rodzaju i typu taboru kolejowego lub infrastruktury kolejowej.
2. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
3. [3] W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty powinien:
1) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1:
a) znać podstawowe akty prawne i instrukcje dotyczące bezpieczeństwa kolei w zakresie związanym z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności określające:
– zasady przyznawania uprawnień maszynistom,
– warunki wykonywania przewozu towarów niebezpiecznych i przewozów wojskowych,
– zasady ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy,
b) rozumieć szczególne wymagania stawiane maszynistom, w tym wymagania zawodowe i osobowościowe niezbędne do wykonywania obowiązków maszynisty, polegające w szczególności na:
– jeździe przeważnie w pojedynczej obsadzie,
– zmiennym rytmie dobowym pracy,
– konieczności stosowania środków ochrony indywidualnej i innego wyposażenia,
– umiejętności posługiwania się dokumentacją związaną z pracą maszynisty, w tym bieżącego jej aktualizowania,
c) rozumieć, które zachowania są zgodne z zakresem odpowiedzialności maszynisty za kluczowe kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, i znać czynniki wpływające negatywnie na jego pracę, takie jak przyjmowanie określonych leków, alkoholu, narkotyków i innych substancji psychoaktywnych, choroby, stres, zmęczenie,
d) umieć wskazać dokumenty związane z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty, w szczególności akty prawne, instrukcje i służbowe rozkłady jazdy,
e) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z bezpieczeństwem i prowadzeniem ruchu kolejowego,
f) rozumieć znaczenie dokładności wykonywania zadań i metod pracy,
g) rozumieć zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności w zakresie zachowania na obszarze kolejowym, postępowania przy wsiadaniu do i wysiadaniu z pojazdu trakcyjnego, ergonomii, bezpieczeństwa personelu kolejowego i używanych środków ochrony indywidualnej,
h) znać sposoby radzenia sobie ze stresem i w sytuacjach ekstremalnych,
i) umieć stosować zasady ochrony środowiska w pracy maszynisty, w tym techniki jazdy minimalizujące negatywny wpływ na środowisko;
2) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2:
a) znać postanowienia aktów prawnych, procedur i instrukcji z zakresu eksploatacji kolei,
b) umieć określić odpowiedzialność i zadania pracowników wykonujących czynności związane z eksploatacją kolei;
3) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, znać:
a) budowę toru kolejowego i stacji kolejowych, w tym stacji rozrządowych,
b) budowle kolejowe,
c) techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizację kolejową,
d) stosowane systemy zabezpieczenia ruchu i łączności,
e) urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, w szczególności urządzenia detekcji stanów awaryjnych taboru kolejowego i wykrywacze dymu w tunelach,
f) budowę sieci trakcyjnej;
4) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4:
a) znać zasady działania i znaczenie radiołączności pociągowej,
b) umieć wskazać pracowników, z którymi maszynista kontaktuje się w trakcie jazdy za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej, w tym dyżurnego ruchu i członków drużyny pociągowej,
c) umieć identyfikować sytuacje, które wymagają nawiązania łączności za pomocą urządzeń radiołączności pociągowej,
d) znać metody nawiązywania łączności;
5) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5:
a) znać rodzaje trakcji,
b) umieć opisać elementy, systemy, układy i podzespoły pojazdu kolejowego,
c) znać sposoby oznakowania pojazdów kolejowych,
d) znać dokumenty, które powinny znajdować się w pojeździe kolejowym,
e) rozumieć zasadę działania poszczególnych rodzajów hamulców i znać sposoby obliczania masy hamującej,
f) umieć określić prędkość pociągu,
g) umieć wskazać maksymalne obciążenie i siły działające na sprzęg,
h) znać działanie i funkcje systemów sterowania pociągiem;
6) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 6:
a) rozumieć zasady bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
b) znać zagrożenia związane z ruchem kolejowym oraz różne środki stosowane do ich ograniczania,
c) umieć rozpoznawać zdarzenia mające znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i znać sposoby reakcji w przypadku ich wystąpienia,
d) znać procedury mające zastosowanie do zdarzeń z udziałem ludzi, w szczególności dotyczące ewakuacji;
7) w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 7:
a) umieć określić rozkład sił działających na koła pojazdu kolejowego,
b) umieć określić czynniki wpływające na przyspieszenie i skuteczność hamowania,
c) rozumieć podstawowe pojęcia i zasady z zakresu elektrotechniki, a także znać metody pracy i warunki zachowania bezpieczeństwa przy urządzeniach elektroenergetycznych zainstalowanych w pojazdach kolejowych.
[1] § 14 ust. 1 w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 sierpnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie licencji maszynisty (Dz.U. poz. 1432). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2016 r.
[2] § 14 ust. 1a dodany przez § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 sierpnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie licencji maszynisty (Dz.U. poz. 1432). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2016 r.
[3] § 14 ust. 3 w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 sierpnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie licencji maszynisty (Dz.U. poz. 1432). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2016 r.
Wersja archiwalna obowiązująca od 2014-03-04 do 2015-12-31
[Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem ] 1. Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem obejmuje:
1) technologię transportu kolejowego, w tym przepisy bezpieczeństwa i eksploatacji;
2) zagrożenia związane z eksploatacją oraz różne środki stosowane do ich zwalczania;
3) sposoby funkcjonowania kolei;
4) pociągi, ich składy oraz wymogi techniczne dotyczące lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego.
2. Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
3. W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty nabywa wiedzę i umiejętności w zakresie:
1) specyficznych wymagań związanych z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty;
2) stosowania przepisów bezpieczeństwa obowiązujących pracowników;
3) rozpoznawania taboru kolejowego;
4) stosowania reguł pracy na stanowisku maszynisty;
5) stosowania obowiązujących aktów prawnych i instrukcji związanych z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty;
6) stosowania procedur mających zastosowanie do zdarzeń z udziałem ludzi;
7) rozpoznawania zagrożeń związanych z eksploatacją kolei;
8) stosowania zasad regulujących bezpieczeństwo ruchu kolejowego;
9) stosowania podstawowych zasad elektrotechniki.