Postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. II GZ 294/24
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje od momentu ustania pobierania konkurencyjnych świadczeń, a w przypadku świadczenia przyznawanego warunkowo na czas określony, również prawo do nowego świadczenia określa się na podstawie ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie pobierającej rentę socjalną, chyba że osoba ta zawiesi wypłatę renty socjalnej i wówczas może uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; fakt sprawowania przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu opieki nad innym członkiem rodziny nie znosi konieczności spełnienia tego warunku.
Osoba, która posiada ustalone prawo do emerytury, może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne od miesiąca, w którym przedstawi organowi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury, jeśli zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej. Fakt faktycznego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest wystarczający do nabycia prawa do świadczenia, jeśli osoba opiekuna nie spełnia kryterium obowiązku alimentacyjnego.
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne, będąc prawidłowo pouczona o warunkach utraty prawa do tego świadczenia, zobowiązana jest do jego zwrotu wraz z odsetkami, niezależnie od trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej.
W przypadku zbiegu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest skuteczny dopiero od momentu wygaśnięcia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a warunkowe oświadczenie o rezygnacji z zasiłku nie eliminuje zbiegu świadczeń.
W sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa faktycznie sprawuje pełną opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy lub nie podejmuje zatrudnienia, nie można pozbawiać takiej osoby prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu istnienia innego rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji osoby niepełnosprawnej.
Istnienie rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji względem niepełnosprawnej matki nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku, które faktycznie sprawuje stałą i całodobową opiekę nad rodzicem, uniemożliwiającą mu podjęcie zatrudnienia.