Akt prawny
Alerty
Zarządzenie nr 2/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach
z dnia 27 marca 2013r.
w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "Zachełmie"
Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, Nr 157, poz. 1241, Nr 215, poz.1664 i Dz. U. z 2010 r. Nr 76, poz. 489, Nr 119, poz. 804 oraz Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 170, Nr 94, poz. 549, Nr 208, poz. 1241, Nr 224, poz. 1337, Dz. U. z 2012 r. poz. 985, Dz. U. z 2013 r. poz. 7 i poz. 73) zarządza się, co następuje:
§ 1. Ustanawia się plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Zachełmie”, zwanego dalej rezerwatem.
§ 2. 1. Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie ze względów społecznych, naukowych i dydaktycznych terenu kamieniołomu Zachełmie ze stanowiskiem paleontologicznym najstarszych na świecie tropów czworonogów wraz z formami tektonicznymi, skałami i minerałami oraz całym bogactwem roślin, grzybów i zwierząt.
2. Przyrodniczymi i społecznymi uwarunkowaniami realizacji celu ochrony, o którym mowa w ust. 1 są:
1) unikalne odsłonięcia skalne ze skamieniałymi tropami najstarszych na świecie czworonogów ( Tetrapoda ), skamieniałymi śladami bezkręgowców oraz abiotycznymi strukturami zachowanymi na wielu powierzchniach dolomitów;
2) interesujące zjawiska geologiczne: niezgodność kątowa utworów dewońskich z utworami permsko-triasowymi oraz przejawy mineralizacji kalcytu i rud żelaza;
3) flora i fauna chroniona i zagrożona związana m.in. ze specyficznym siedliskiem powstałym na terenie dawnego wyrobiska;
4) proces sukcesji wtórnej;
5) narażenie znacznej części rezerwatu na silną antropopresję;
6) zapewnienie możliwości zrównoważonego wykorzystania dydaktycznego, edukacyjnego i turystycznego.
§ 3. Identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków zawiera załącznik Nr 1 do zarządzenia. § 4. Teren rezerwatu objęty jest ochroną czynną.
§ 5. Określenie działań ochronnych na obszarze ochrony czynnej, z podaniem ich rodzaju, zakresu i lokalizacji oraz kosztu ich wykonania zawiera załącznik Nr 2 do zarządzenia.
§ 6. Wskazanie obszarów i miejsc udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych i rekreacyjnych oraz określenie sposobów ich udostępniania zawiera załącznik Nr 3 do zarządzenia.
§ 7. Na terenie rezerwatu nie przewiduje się miejsc prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i rolniczej.
§ 8. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
|
|
Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 2/2013
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach
z dnia 27 marca 2013 r.
Identyfikacja oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków
Lp. | Identyfikacja zagrożeń wewnętrznych | Sposoby eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków | |
Zagrożenia wewnętrzne | |||
1. | Istniejące | Wpływ turystycznego i edukacyjnego użytkowania rezerwatu na ekosystemy, florę i faunę oraz tropy Tetrapoda | Zwiększenie nadzoru nad rezerwatem, zabezpieczenie tropów, wykonanie infrastruktury zabezpieczającej i porządkującej ruch turystyczny |
2. | Wietrzenie i erozja wyeksponowanych tropów | Wykonanie zadaszenia chroniącego przed czynnikami atmosferycznymi. Impregnacja skał środkami chroniącymi je przed wietrzeniem i erozją | |
3. | Osypywanie się skarp wyrobiska | Oczyszczenie z bloków i rumoszu, wyprofilowanie i ustabilizowanie | |
4. | Sukcesja wtórna (zarastanie) | Stałe i systematyczne przeciwdziałanie zarastaniu | |
5. | Palenie ognisk | Podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców | |
6. | Potencjalne | Degradacja zbiorowisk roślinnych i przyrody nieożywionej w wyniku niekontrolowanej penetracji wnętrza rezerwatu przez ludzi | Wytyczenie szlaków turystycznych. Przeciwdziałanie oddalaniu się zwiedzających ze szlaków turystycznych i dróg, poprzez wytyczenie ścieżek i wykonanie barierek |
Zagrożenia zewnętrzne | |||
7. | Istniejące | Wnikanie obcych florze Polski gatunków roślin | Eliminacja w stadium siewek |
8. | Rozjeżdżanie przez motocyklistów | Edukacja społeczeństwa | |
9. | Potencjalne | Nielegalne pozyskiwanie okazów skał | Edukacja społeczeństwa |
Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 2/2013
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach
z dnia 27 marca 2013 r.
Określenie działań ochronnych na obszarze ochrony czynnej, z podaniem ich rodzaju, zakresu i lokalizacji oraz kosztu ich wykonania
Lp. | Rodzaj działań ochronnych | Zakres działań ochronnych | Lokalizacja | Termin | Ocena przewidywanych skutków planu, szacunkowe koszty realizacji [zł] |
1. | Zabezpieczenie powierzchni ze śladami Tetrapoda | Wykonanie ogrodzenia wraz | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 8000 |
Konserwacja skał z tropami odpowiednimi metodami środkami chemicznymi. Na etapie wdrożeniowym projektu niezbędne będą doświadczenia w celu określenia ilości wykonanych zabiegów koniecznych do osiągnięcia efektu optymalnego (tj. oszacowanie stopnia penetracji oraz stopnia wysycenia przestrzeni spękaniowych). Sugerowany preparat - PIASKOWIEC PRO - profesjonalny środek do zabezpieczania i pielęgnacji kamienia naturalnego. | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg należy wykonać 2-3 krotnie | 100 zł/m 2 | ||
Przeniesienie ok. 10 izolowanych bloków o pow. od 1 do 5 m 2 , z zachowanymi tropami, na pasach parcianych przy pomocy dźwigu na spąg kamieniołomu, gdzie mogłyby utworzyć rodzaj ogródka skalnego z objaśnieniem w formie tablic. | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na„Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 2000 | ||
2. | Zabezpieczenie powierzchni z hakiem zboczowym | Otoczenie 3-metrowym pasem bezpieczeństwa osłoniętym siatką; ogrodzenie metalową balustradą/poręczą systemową o dł. ok. 10 mb.; wykonanie stalowego wzmocnienia o specjalnej konstrukcji (tj. z samoregulującymi się strefami buforującymi naciski wywierane przez dynamiczny twór skalny). | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg jednorazowy | 80000 |
3. | Zabezpieczenie powierzchni z elementami strukturalnymi | Usunięcie luźnych odłamków i bloków skalnych z pow. ok. 200 m 2 ; celowe wyeksponowanie wybranych powierzchni ławic. | Działka nr 400/6, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 1000 |
Konserwacja chemiczna (wg metodyki przedstawionej w pkt. 1.). | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg należy wykonać 2-3 krotnie | 100zł/m 2 | ||
4. | Zabezpieczenie powierzchni obrazującej mineralizację | Oczyszczenie stanowiska z obecnych głazów. | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 1000 |
Ustawienie metalowej barierki o dł. ok. 30 m uniemożliwiającej podejście do samej ściany. | Działka nr 400/7, w miejscu wskazanym na„Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 3000 | ||
5. | Wykonanie stałego ogrodzenia na południowej granicy rezerwatu | Ustawienie barierki metalowej na południowej granicy rezerwatu, na odcinku ok. 300 mb. | Działki nr 400/6, 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg | 12000 |
6. | Zapobieganie zarastaniu | Usuwanie drzew i krzewów przy użyciu sprzętu mechanicznego, ze ścian kamieniołomu oraz z fragmentów muraw kserotermicznych. | Działki nr 400/6, 400/7, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Systematycznie w miarę potrzeby | 10000 |
7. | Usuwanie gatunków roślin obcego pochodzenia ( Padus serotina , Reynoutria japonica , Solidago gigantea ) | Usuwanie ręczne, wykaszanie, wykopywanie. Drzewa i krzewy należy usuwać zimą, rośliny zielne przez cały rok. | Działki nr 400/6, 400/7 | Systematycznie w miarę potrzeby | 3000 |
8. | Zabezpieczenie zbiorów skamieniałości | Budowa Geomuzeum | Południowo -wschodnia część rezerwatu (działka nr 400/7) | Pierwsze dziesięciolecie obowiązywania planu ochrony | 5000000 |
9. | Sprzątanie rezerwatu | Usuwanie odpadów stałych z terenu rezerwatu. | Działki nr 400/6, 400/7 | 1-2 razy w roku lub w miarę potrzeby | 200 |
10. | Wstawienie tablicy Informacyjnej |
| Działka nr 400/6, przy granicy rezerwatu, w miejscu wskazanym na „Mapie projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych” | Zabieg jednorazowy | 1000 |
- graficzne wskazanie obszarów obejmujących działania ochronne obrazuje mapa -„Projektowane sposoby ochrony czynnej, w tym projektowane zabiegi ochronne”.
Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 2/2013
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach
z dnia 27 marca 2013 r.
Wskazanie obszarów i miejsc udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych i rekreacyjnych oraz określenie sposobów ich udostępniania
Lp. | Cel udostępniania | Obszary i miejsca udostępnione | Sposoby udostępniania |
1. | Edukacyjny, turystyczny | Miejsca eksponowania walorów przyrody nieożywionej wraz z projektowaną ścieżką dydaktyczną | Ogólnodostępna ścieżka dydaktyczna |
| Edukacyjny, turystyczny | Południowo -wschodnia część rezerwatu | Proponowany pawilon Geomuzeum. |
| Edukacyjny, turystyczny | Zadaszenie nad powierzchnią z występującymi tropami tetrapodów | Ogólnodostępna ścieżka dydaktyczna |
Nie wyznacza się obszarów i miejsc udostępnionych na terenie rezerwatu przyrody Zachełmie dla celów naukowych.
- graficzne wskazanie obszarów obrazuje mapa „Obszary i miejsca udostępniane dla celów edukacyjnych, turystycznych rezerwatu przyrody Zachełmie.”
Uzasadnienie
Uzasadnienie do Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Zachełmie”
Zgodnie z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ustanawia plan ochrony między innymi dla rezerwatu przyrody.
Plan ochrony rezerwatu sporządza się na okres 20 lat w celu oceny stanu zasobów, tworów i składników przyrody, walorów krajobrazowych, wartości kulturowych oraz wskazania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych, a także opracowania koncepcji ochrony tych zasobów ze wskazaniem zakresu prac, w tym zabiegów
i czynności konserwatorskich, które wpłyną na zachowanie walorów przyrodniczych.
Celem ochrony obowiązującym w rezerwacie przyrody „Zachełmie”, zgodnie
z Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z dnia 8 listopada 2010 r. jest zachowanie ze względów społecznych, naukowych i dydaktycznych terenu kamieniołomu Zachełmie ze stanowiskami paleontologicznym najstarszych na świecie tropów czworonogów wraz z formami tektonicznymi, skałami i minerałami oraz całym bogactwem flory i fauny.
Działania ochronne określone w planie ochrony mają na celu utrzymanie walorów przyrodniczych oraz osiągnięcie celów ochrony obowiązujących w rezerwacie. Rodzaj
i zakres zabiegów ochronnych ustalono w oparciu o diagnozę stanu przyrody rezerwatu, biorąc pod uwagę dynamikę procesów przyrodniczych, stwierdzone zagrożenia zewnętrzne
i wewnętrzne. Projekt plan ochrony, będący przedmiotem niniejszego zarządzenia został przygotowany w 2011 r. na podstawie dokumentacji stanu przyrody rezerwatu „Zachełmie” sporządzonej w 2010 r., z uwzględnieniem wymagań art. 20 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego, dokonywania zmian w tym planie oraz ochrony zasobów, tworów
i składników przyrody (Dz. U. Nr 94, poz. 794).
Zgodnie z cyt.. rozporządzeniem, fakt przystąpienia do sporządzenia planu ochrony rezerwatu przyrody „Zachełmie” podano do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń oraz stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach, w prasie lokalnej oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Zagnańsk.
Zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody zapewniono możliwość udziału społeczeństwa na zasadach określonych w art. 39 ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199. poz. 1227 ze zmianami). W toku postępowania nie zebrano żadnych uwag.
Dla realizacji celów ochrony i zachowania przedmiotów ochrony w rezerwacie konieczne są wskazane w planie zabiegi ochronne. Ich realizacja wynika z następujących przyczyn:
1. Duża powierzchnia z zachowanymi licznymi śladami stąpnięć Tetrapoda, jako główna atrakcja rezerwatu, będąca znaleziskiem o międzynarodowej randze i stanowiąca jednocześnie jedno z najciekawszych polskich odkryć paleoichnologicznych, wymaga zabezpieczenia przed szkodliwymi czynnikami atmosferycznymi oraz antropopresją poprzez wykonanie ogrodzenia i zadaszenia oraz impregnację środkami chemicznymi. Konserwacja chemiczna jest wskazana także na innych powierzchniach ławic dolomitowych na południowej ścianie kamieniołomu, gdzie widoczne są elementy strukturalne oraz mineralizacja żelazista.
2. Pozostałe powierzchnie o wysokich walorach paleontologicznych i geologicznych wymagają oczyszczenia z bloków i rumoszu. Zabiegi te przyczynią się do wyeksponowania walorów edukacyjnych i dydaktycznych tych obiektów. Dodatkową korzyścią będzie możliwość pozyskania do badań potencjalnie cennego materiału skamieniałości
i wzmocnienie walorów naukowych. Wykonanie wskazanych prac zwiększy ponadto bezpieczeństwo odwiedzających rezerwat.
3. Ustawienie zapór uniemożliwiających podejście do samych ścian w wybranych punktach oraz zainstalowanie bariery wzdłuż południowej granicy rezerwatu podyktowane jest względami bezpieczeństwa. Przyczyni się także niewątpliwie do ochrony wartości geologicznych rezerwatu, poprzez uniemożliwienie schodzenia po stromych zboczach.
4. Zabiegi pielęgnacyjne polegające na usuwaniu drzew i krzewów ze ścian kamieniołomu mają na celu przeciwdziałanie degradacji form skalnych przez systemy korzeniowe. Przyczynią też się do lepszego wyeksponowania i zachowania osobliwości paleontologicznych i geologicznych rezerwatu.
5. Utrzymanie w stanie możliwie niezmienionym wszystkich typów siedlisk, jakie wykształciły się na terenie rezerwatu, powinno zagwarantować zachowanie związanych
z nimi organizmów, w tym gatunków prawnie chronionych.
6. Usuwanie obcych gatunków roślin, zwłaszcza wykazujących charakter inwazyjny, jest konieczne z uwagi na zachowanie właściwej struktury i funkcji zbiorowisk roślinnych rezerwatu oraz populacji rodzimych gatunków flory.
7. Plan ochrony przewiduje możliwość wykorzystania turystycznego i dydaktycznego rezerwatu. Ścieżka dydaktyczna wyposażona w odpowiednią infrastrukturę zapewni właściwą organizację ruchu turystycznego, przez co ograniczona zostanie penetracja rezerwatu
i związana z nią degradacja zbiorowisk roślinnych i elementów przyrody nieożywionej.
Wstawienie tablicy zawierającej wykaz obowiązujących na terenie rezerwatu zakazów zwiększy świadomość odwiedzających i przyczyni się do kształtowania odpowiednich postaw i zachowań w stosunku do przyrody rezerwatu.
Na terenie rezerwatu nie wskazuje się obszarów i miejsc udostępnionych dla celów sportowych, rekreacyjnych, działalności wytwórczej, handlowej i innej.
Badania naukowe na obszarze rezerwatu przyrody możliwe będą po uzyskaniu indywidualnej zgody Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach w trybie art. 15 ustawy o ochronie przyrody.
Zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ma na celu ograniczenie negatywnych oddziaływań antropogenicznych w postaci zanieczyszczenia odsłonięć geologicznych, zaśmiecania oraz ochronę wartości krajobrazowych.
Na podstawie art. 97 ust. 3, pkt. 2 i 4 ustawy o ochronie przyrody projekt planu został pozytywnie zaopiniowany przez Regionalna Radę Ochrony Przyrody - Uchwała Nr 7/2012 z dnia 6 lipca 2012 r.
Na podstawie art. 19 ust. 2 projekt planu został pozytywnie zaopiniowany przez Radę Gminy w Zagnańsku - Uchwała Nr 21/2013 z dnia 6 marca 2013 r.
Projekt planu został uzgodniony bez uwag przez Wojewodę Świętokrzyskiego.