Orzeczenie
Postanowienie SN z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. I NSNC 47/21
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Wiak (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
Magdalena Maria Wiszniewska (ławnik Sądu Najwyższego)
w sprawie z wniosku S. R.
z udziałem Skarbu Państwa - Starosty [...], Skarbu Państwa - Ministra Aktywów Państwowych i Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa
o stwierdzenie nabycia spadku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 1 grudnia 2021 r.,
skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z 4 lutego 2010 r., sygn. I Cz [...]
1. oddala skargę,
2. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
S. R. (dalej: wnioskodawca) 1 kwietnia 2009 r. wniósł o stwierdzenie, że spadek po zmarłej 8 września 1992 r. G. R. na podstawie ustawy dziedziczył W. R. w całości wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym o powierzchni 2,19 ha oraz z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. Wnioskodawca wystąpił ponadto o stwierdzenie, że spadek po zmarłym 25 czerwca 2003 r. W. R. w całości wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym przypada jemu jako spadkobiercy testamentowemu, na podstawie testamentu szczególnego sporządzonego przez wnioskodawcę w czerwcu 2003 r. w obecności M. B., J. C. i W. B..
Postanowieniem z 29 kwietnia 2009 r. (I Ns [...]) Sąd Rejonowy w B. odrzucił wniosek w części dotyczącej żądania nabycia spadku po G. R.. Sąd wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z 10 maja 1994 r. (I Ns [...]), sąd ten stwierdził już nabycie spadku po G. R.. W toku postępowania sąd ustalił też bezskuteczność testamentu ustnego, z uwagi na niedopełnienie wymogów wynikających z art. 952 § 2 k.c. oraz stwierdził, że W. R. nie miał spadkobierców ustawowych. Postanowieniem z 3 września 2009 r. (I Ns [...]), Sąd Rejonowy w B. stwierdził, że spadek po W. R. na podstawie ustawy nabył z dobrodziejstwem inwentarza Skarb Państwa wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym. Sąd zauważył, że choć spadkodawca dwa tygodnie przed śmiercią w obecności trzech świadków wyraził wolę, by cały jego majątek dziedziczył wnioskodawca, to testament taki nie był ważny, gdyż uczestnicy czynności prawnej nie dopełnili ustawowych wymogów wynikających z treści art. 952 § 2 k.c. Treść testamentu ustnego spadkodawcy nie została bowiem stwierdzona na piśmie w sposób prawidłowy, natomiast oświadczenia świadków testamentu zostały złożone po przekroczeniu rocznego terminu określonego w art. 952 § 2 k.c. i były to trzy oddzielne oświadczenia dotyczące treści testamentu. Zdaniem Sądu Rejonowego w B. brak stwierdzenia treści testamentu na piśmie w określonym w ustawie terminie nie można było konwalidować przed sądem, ponieważ od otwarcia spadku upłynął dłuższy termin niż 6 miesięcy, określone w art. 952 § 3 k.c.